ŻYCIE JEST PIĘKNE

Rok 1939. Guido Orefice, Żyd o bardzo wesołym usposobieniu zakochuje się w Dorze, z którą będzie miał syna. Choć panują czasy faszyzmu i wojny, rodzina jest szczęśliwa. Nic nie zwiastuje tragedii. Wręcz przeciwnie. To jakby komedia. Oglądając po raz pierwszy „La vita è bella” pomyślałam, że to jakaś pomyłka, przecież to niemożliwe, żeby tak wyglądał film o Holocauście.

buongiorno principessacavallo ebreovita 2

Rok 1945. Guido i jego syn Giosuè, z racji swojego żydowskiego pochodzenia zostają deportowani do obozu koncentracyjnego. Dora z własnej woli również wsiada do pociągu. Atmosfera drastycznie się zmienia, niczym przy oberwaniu chmury w środku pogodnego dnia, choć wesołość nie znika całkowicie. Guido robi wszystko, aby ochronić syna przed horrorem Holocaustu i próbuje przekonać go, że ta cała sytuacja to tylko taka zabawa. Gra, w której główną nagrodą jest prawdziwy czołg. Dzięki swoim staraniom udaje mu się wywołać na ustach widza uśmiech, a nawet śmiech, choć jest to śmiech przez łzy, bo w przeciwienstiwe do Giosuè, my, widzowie, wiemy, ze gra nie toczy się o czołg, ale o życie.

vita 3

vita 1

Reżyserem, a zarazem odtwórcą głównej roli jest Roberto Benigni, który w 1999 roku otrzymał Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego oraz dla najlepszego aktora. „Życie jest piękne” zdobyło statuetkę również za ścieżkę dźwiękową autorstwa Nicoli Piovaniego. Łącznie film otrzymał 7 nominacji. Oraz około czterdziestu innych międzynarodowych nagród i wyróżnień. To najlepiej zarabiająca włoska produkcja. Jej telewizyjna premiera pobiła rekord oglądalności, piastowany od 1988 roku przez „Imię róży”.

Inspiracją dla Benigniego w kwestii tytułu były słowa Lwa Trockiego, który w oczekiwaniu na śmierć z rąk stalinowskich agentów, napisał przekornie w swoim testamencie: „Życie jest piękne. Oby przyszłe pokolenia uwolniły je od wszelkiego zła, opresji i agresji, by móc cieszyć się całą jego wspaniałością.”

Z podobną przekorą słów tych używa Roberto Benigni. Dość przewrotny to bowiem tytuł dla produkcji o faszyzmie, wojnie, cierpieniu, śmierci, smutku, cynizmie i strachu. Jednak jeśli zastanowić się głębiej, czy rzeczywiście tytuł ten jest tak bardzo absurdalny? Czy rzeczywiście głównym celem produkcji było przedstawienie tego, co czyni życie wszystkim, tylko nie pięknym? Kto widział, myślę, że zgodzi się ze mną, iż „Życie” tak naprawdę kręci się wokół miłości, poświęcenia, nadziei i odwagi. Kto nie widział, niech jak najszybciej nadrobi zaległości i sam oceni. Choć 3 Oscary i 40 innych prestiżowych nagród mówi samo za siebie, dodam swoje skromne trzy grosze. „La vita è bella” to jeden z tych filmów, które trzeba w życiu zobaczyć. I nie dotyczy to tylko italofilów. Choć opowiada historię dość nieprawdopodobną, zapewne niepozbawioną historycznych nieścisłości, chwyta za serce. Ba! Nie chwyta, ale ściska i wyżyma z łez wzruszenia.

„Życie jest piękne” w oryginalnej wersji językowej możecie obejrzeć na stronie telewizji Rai albo tu, bądź tu. Przygotowałam również listę trudniejszych słówek, pojawiających się w filmie. Mam nadzieję, że okaże się pomocna. Słówka pojawiają się na liście według kolejności występowania w produkcji.

la favola – bajka

il freno – hamulec/frenare – hamować/il freno a mano – hamulec ręczny

lo struzzo – struś

il cammello – wielbłąd

i barbari – barbarzyńcy

la cianfrusaglia – drobiazg, bibelot/rupieć, grat

l’iter – procedura, postępowanie

il reclamo – zażalenie, reklamacja

il farabutto – oszust, łajdak, krętacz, kanalia

il crostaceo – skorupiak

la crosta – skorupa

l’inchino – ukłon/inchinarsi – kłaniać się

il girasole – słonecznik

servire – służyć

il servo – sługa

il bottone – guzik

il prestigiatore – iluzjonista

l’ufficiale – oficer, urzędnik

il pungiglione – żądło

succhiare – ssać

la coscia – udo

apparire – pojawiać się

l’oscurità – ciemność

l’indovinello – zagadka

piccino – mały

la circolare – okólnik

l’ombelico – pępek

l’anca – biodro

voltarsi – odwrócić się

il singhiozzo – czkawka

cedere – ustąpić, ulec

prendere una cotta per qualcuno – zakochać się w kimś po uszy

il volante – kierownica

la conchiglia – muszla

lo scrigno – szkatułka

colto – wykształcony

lo storpio – kaleka

sopprimere/soppresso – zlikwidować, zabić/zlikwidowany

il fil di ferro – drut

il carro armato– czołg

il passaggio a livello – przejazd kolejowy

l’albicocca – morela

in testa – na prowadzeniu

il cingolo – gąsienica (czołgu)

vispo – żywy, wesoły, enericzny

il colmo – szczyt (w przenośni)

ritirarsi – wycofać się

pieno zeppo – pełny po brzegi

stufarsi – znudzić się, mieć dosć

incepparsi – zaciąć się, zablokować się

la mitragliatrice – karabin maszynowy

l’ornitorinco – dziobak

l’anatroccolo – kaczuszka, kaczątko

svignarsela – wymknąć się, wymigać się

il razzo – rakieta

schiantare da ridere – umierać ze śmiechu